ٿيلس جو ڪوڊ ڏسو

{{Infobox philosopher
| name = ٿيلس آف مليٽس
| image = Illustrerad Verldshistoria band I Ill 107.jpg
| birth_date = {{circa}} 624 BC
| death_date = {{circa}} 546 BC (aged {{circa|78}}) <!--PLEASE SEE TALK BEFORE CHANGING DATE (no, really) -->
| era = [[سقراط کان اڳ واري فلاسافي]]
| region = [[مغربي فلسفو]]
| school_tradition = {{hlist|class=nowrap |
|[[آئنين]]{{\}}[[Milesian school|مليسيئن فلاسافي اسڪول ۽]] [[Naturalism (philosophy)|نيچرلزم]]}}
| main_interests = {{hlist |[[اخلاقيات]]| [[مابعدالطبعيات]]| [[رياضي]] |[[فلڪيات]]}}
| notable_ideas = {{ublist|class=nowrap |Water is the ''[[arche]]'' |[[Thales' theorem]] |[[Intercept theorem]]}}
| influences = {{ublist |[[Babylonian astronomy]] |[[Ancient Egyptian mathematics]] |[[Ancient Egyptian religion]]}}
| influenced = {{hlist |[[فيثاغورث]]([[پئٿاگورس]]) |[[اناڪسي مئنڊر]]| [[اناڪسي مينز]]|}}
}}

'''ٿيلس آف مليٽس''' ( Thales of Miletus)، مليٽس جو ٿيلس، ھڪ ماھر فلڪيات ھو 624 قبل مسيح ۾ ايشيا مائنر يعني موجوده ترڪيءَ ۾ يوناني نوآبادي ۾ پيدا ٿيو. کيس مغربي فلسفي جو باني سمجھيو ويندو آھي، پر ھي سائنس جي ابتدائي ترقيءَ جو محرڪ ھو. کيس پنھنجي زندگيءَ ۾ ئي رياضي، طبعيات ۽ فلڪيات جو عالم تسليم ڪيو ويو. ھي ھڪ سج گرهڻ جي پيشنگوئي جي ڪري مشھور ٿيو. ان پيشنگوئي سان موجوده ترڪيءَ ۾ موجود درياءَ ھيلائس جي ڪناري تي ميڊيا وارن ماڻهن ۽ لیڊيا جي ماڻهن جي وچ ۾  شروع ٿيڻ واري جنگ کي روڪي ڇڏيو ۽ انھن جي پندرهن سالن کان ھلندڙ دشمني ختم ٿي وئي. جنگ شروع ٿيڻ کان ٿورو اڳي ٿيلز اچي اعلان ڪيو تہ "ديوتا توھان جي جنگ تي ناراض آهن ۽ آھي ڪجهه دير ۾ سج کي غائب ڪري ڇڏيندا ۽ جيڪڏھن توھان جنگ کان توبہ نہ ڪئي تہ ھميشہ لاءِ اوندھ ٿي ويندي". [[فائل:Solar eclipse 1999 4.jpg|380px|thumb|کاٻو|[[ڏينھن جي روشني رات جي اوندھ ۾ بدلجي وئي ۽ ان تبديلي بابت ٿيلز مليٽس پھريان ئي خبردار ڪري ڇڏيو ھو---ھيروڊوٽس]]]]
اھڙي طرح سج گرهڻ جي ڪري کين يقين ٿي ويو ۽ جنگ ٽري وئي. سئو سال بعد ھيروڊوٽس ان واقعي کي قلمبند ڪيو. ھن 546 ق.م. ۾ وفات ڪئي.<ref> ڪتاب:سائنس اور سائنسدان؛ ليکڪ:ايڊم ھارٽ،ڊيوس جان فرينڊن٬ ڊين گرين؛ ايڊيشن:،2018؛ تخليقات پبلشرز،لاھور </ref> ھي مشھور ست يوناني ڏاھن مان ھو. ارسطو کيس يونان جو پھريون فلاسافر سمجھندو ھو.<ref>[[Aristotle]], Metaphysics Alpha, 983b18.</ref><ref name="CPM">{{cite DGRBM |title=Thales |year=1870 |url=https://archive.org/stream/dictionaryofgree03smituoft#page/1016  |page=1016}}</ref> ھي پھريون شخص ھيو جنھن دنيا ۽ ڪائنات کي سمجھڻ جي ڏندڪٿائي طريقي جي بدران نظرئي يا مفروضي يا ٻين لفظن ۾ سائنسي طريقي سان سمجھڻ جي شروعات ڪئي. رياضي ۾ ھن پھريون دفعو اھرامن جي اوچائي ۽ پاڻيءَ جي جھازن جي سمنڊ ۾ دوري ماپڻ لاءِ جاميٽري جو استعمال ڪيو.<ref>{{harv|Boyer|1991|loc="Ionia and the Pythagoreans" p. 43}}</ref>

== زندگي ==

خيال آهي ته ٿيلس  شايد مليٽس ۾ 620 قبل مسيح ۾ ڄائو ھوندو.
[[فائل:MiletusIonicStoa.jpg|380px|thumb|[[مليٽس]]]]

اٿينز جي قديم ليکڪ اپالوڊورس جي خيال مطابق  ٿيلس 625 ق م ۾ ڄائو.<ref name=Cohenetal>{{cite book|last1=Cohen|first1=Mark S.|last2=Curd|first2=Patricia|last3=Reeve|first3=C. D. C.|date=2011|url=https://books.google.com/books?id=pFEII68kmVsC|title=Readings in Ancient Greek Philosophy (Fourth Edition): From Thales to Aristotle|page=10|location=Indianapolis, Indiana|publisher=Hackett Publishing|isbn=1603846077|ref=harv}}</ref> <ref name="books.google.com"/>.<ref name=Cohenetal/>.<ref name="Freely2012">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=e4ye9m3EflQC&pg=PA7&dq=Thales+of+Miletus+Phoenician&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjgxpLr_s_WAhUOU1AKHeAUBWwQ6AEILDAB#v=onepage&q=Thales%20of%20Miletus%20Phoenician&f=false|title=The Flame of Miletus: The Birth of Science in Ancient Greece (And How It Changed the World)|last1=Freely|first1=John|date=2012|publisher=I. B. Tauris & Co. Ltd.|isbn=978-1-78076-051-3|location=London, England|page=7|accessdate=1 October 2017}}</ref> قديم يوناني ليکڪن ھن جي وڏن جي نسبت فونيشين سان پڻ ڳنڍي آهي."<ref>{{cite book|last=Lawson|first=Russell M.|date=2004|title=Science in the Ancient World: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=1AY1ALzh9V0C&pg=PA234|location=Santa Barbara, California, Denver Colorado, and Oxford, England|publisher=ABC CLIO|isbn=1-85109-534-9|pages=234-235}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0258:book=1:chapter=1|title=Lives of Eminent Philosophers|last=Diogenes Laertius}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.ca/books?id=yjaEkWbwBm0C&pg=PA23&lpg=PA23&dq=herodotus+1.170+examyes&source=bl&ots=KrXVRE3kpd&sig=tErjJKyE5672rvGIc609oJM2vUk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi8pYKJ_eXVAhWGjlQKHcUlAooQ6AEIMjAC#v=onepage&q=herodotus%201.170%20examyes&f=false|title=The Pre-Platonic Philosophers|last=Nietzsche|first=Friedrich}}</ref>

== ٿيلس ٿيوريم ==

[[فائل:Thales theorem 1.png|thumb|300px|[[Intercept theorem|Thales' theorem]]: <math>\textstyle \frac{DE}{BC} = \frac{AE}{AC } = \frac{AD}{AB}</math>]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:شخصيتون]]
[[زمرو:فلڪيات دان]]
[[زمرو:خيالن جي تاريخ]]
[[زمرو:سائنس جي تاريخ]]
[[زمرو:فلسفي جي تاريخ]]